การรังวัดด้วยภาพ

การรังวัดด้วยภาพ (Photogrammetry) เป็นการสำรวจรังวัดที่ใช้ภาพเป็นสื่อกลางในการรังวัด โดยมีการใช้ภาพบันทึกสิ่งปรากฏทางกายภาพบนภูมิประเทศ อาณาบริเวณ อาคารสถานที่ หรือวัตถุที่สนใจ จากนั้นทำการจำลองแบบตามหลักการฉายของแสงด้วยวีธีทางกลไก เชิงทัศน์ หรือเชิงคณิตศาสตร์ ทำให้สามารถทำการจำลองสถานการณ์เหมือนขณะที่บันทึกภาพได้ (ผศ.ดร.ไพศาล สันติธรรมนนท์ : 2546)

ตามนิยามของ The American Society for Photogrammetry and Remote Sensing (ASPRS) ได้นิยามการรังวัดด้วยภาพว่าเป็นศิลปะ วิทยาการและเทคโนโลยีในการที่ทำให้ได้มาซึ่งข้อมูลข่าวสารที่มีความน่าเชื่อถือเกี่ยวกับกายภาพของวัตถุและสิ่งแวดล้อมโดยผ่านกระบวนการบันทึก การวัด การแปลภาพ และรูปแบบของพลังงานคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าที่แพร่ออกมาและปรากฏการณ์อื่นๆ
ตามนิยามของ the International Society for Photogrammetry and Remote Sensing (ISRPS) นิยามว่าการรังวัดด้วยภาพและการสำรวจระยะไกลว่า เป็นศิลป วิทยาการ และเทคโนโลยีในการที่จะได้ข้อมูลข่าวสารที่เชื่อถือได้จากวิธีการวัดไม่สัมผัสบนภาพ (imaging) หรือจากระบบตรวจจับ (sensor system) โลกและสิ่งแวดล้อม หรือวัตถุทางกายภาพต่างๆ และมีการประมวลผลด้วยการบันทึก การวัด การวิเคราะห์ และการแสดงผล
ยังมีการนำการรังวัดด้วยภาพไปประยุกต์เฉพาะทางต่างๆ หรือมีการปรับปรุงกระบวนการทำงานโดยนำเทคโนโลยีอื่นๆมาประยุกต์ใช้ร่วมกัน โดยเฉพาะการใช้เทคโนโลยีขั้นสูงสมัยใหม่เช่น การประมวลผลภาพดิจิทัล (digital image processing) การรังวัดด้วยดาวเทียมจีพีเอส (GPS) ทำให้เกิดเป็นศาสตร์ในการรังวัดด้วยภาพแขนงย่อยออกไปตามขอบเขตการใช้งาน ดังนั้นนิยามการรังวัดโดยใช้ภาพเป็นสื่อกลางสามารถแบ่งเป็นประเภทตามลักษณะการประยุกต์ใช้งานและการผนวกรวมเทคโนโลยีอื่นๆดังนี้

วิวัฒนาการการรังวัดด้วยภาพ
เริ่มตั้งแต่การที่มนุษย์รู้จักหลักปรากฏการณ์การปรากฏของภาพ ซึ่งเดิมมักจะใช้ประโยชน์ในทางศิลปและการวาดภาพมากกว่าที่จะใช้ในการรังวัด
1480 Leo da Vinci ศึกษาปรากฏการณ์ของการฉายผ่านศูนย์
1835 Daguerre ชาวฝรั่งเศสค้นพบเทคนิคการบันทึกภาพจากกล้องรูเข็ม (camera obscura) ด้วยวิธีการทางเคมี ซึ่งเป็นพื้นฐานของการถ่ายรูปด้วยฟิล์มในปัจจุบัน
1851 A.Laussedat ชาวฝรั่งเศส เป็นผู้คิดค้นการรังวัดด้วยภาพเป็นครั้งแรกซึ่งเขาเรียกศาสตร์นี้ว่า .Iconométrie. ซึ่งภายหลังเขาเปลี่ยนไปเรียกว่า .Métrophotographie. (icon=รูป, metro=การวัด)
1858 G.F. Tournachon หรือมีอีกชื่อว่า Nadar ทำการถ่ายภาพถ่ายทางอากาศเป็นครั้งแรก
1858 Maydenbauer ชาวเยอรมันพยายามที่จะถ่ายภาพคู่สามมิติสิ่งปลูกสร้างเพื่อทำการรังวัดสถาปัตยกรรม
1932 Otto von Gruber ทำการสร้างอนุพันธ์จากสมการการฉายผ่ายศูนย์ (persective equations)
ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ สอง การแผนที่โดยเฉพาะการทำแผนที่จากการตรวจการณ์ทางอากาศเป็นเรื่องสำคัญมากสำหรับการทำสงคราม
จากนั้นวิวัฒนาการของการรังวัดด้วยภาพก็เพิ่มขึ้นตามลำดับ หลังจากการนำคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคล (Personal Computer : PC ) เข้าสู่ตลาดโดย IBM ทำให้การพัฒนาคอมพิวเตอร์ก้าวไปอย่างรวดเร็ว การสำรวจด้วยภาพถ่ายเชิงวิเคราะห์ได้รับผลประโยชน์จากวิวัฒนาการนี้ด้วย